పదచ్ఛేదము · Padaccheda
సదా ఏవ వాసనా-త్యాగః అయం శమః ఇతి శబ్దితః; బాహ్య-వృత్తీనాం నిగ్రహః దమః ఇతి అభిధీయతే ॥
అన్వయము · Anvaya
సదా ఏవ వాసనాత్యాగః అయం శమః ఇతి శబ్దితః; బాహ్యవృత్తీనాం నిగ్రహః దమః ఇతి అభిధీయతే.
తాత్పర్యము · Telugu
ఎల్లప్పుడూ వాసనలను (కోరికలను) విడిచిపెట్టుటయే శమము అని చెప్పబడును. బాహ్యేంద్రియముల వ్యాపారములను నిగ్రహించుటయే దమము అని చెప్పబడును. మనస్సునందు సుప్తముగా నున్న పూర్వసంస్కారములు, విషయములతో మనస్సు సంపర్కము—ఈ రెండు కోరికలకు మూలము; ఈ రెంటినుండి మనస్సును వేరుచేయుటయే వాసనాత్యాగము.
English
The abandonment of desires at all times is called Śama, and the restraint of the external functions of the organs is called Dama.
శాంకర-భాష్య-సారము · Śaṅkara's point
Desires arise from two sources: the latent impressions (vāsanā) lying dormant in the mind, and the mind's fresh contact with external objects. To abandon all desires is to dissociate the mind from both these sets of stimuli — that inner abandonment is śama. Dama is the outer counterpart: reining in the external organs from their objects. Śama governs the antaḥkaraṇa; dama governs the bāhya-vṛtti.